1. Tư duy hệ thống: 30 phút^[1]

a. Kết quả bài học:  

• Hiểu về hệ thống và các kỹ năng  tư duy hệ thống 
• Áp dụng tư duy hệ thống trong việc phân tích nguyên nhân vấn đề mua bán người và di cư không an toàn tại địa phương 
• Áp dụng tư duy hệ thống trong việc phân tích các bên liên quan và đóng góp của các bên liên quan trong việc đạt được mục tiêu chung 

b. Hoạt động trải nghiệm: Tam giác hệ thống 

• Chia sẻ với người tham gia rằng chúng ta sẽ khám phá khái niệm về hệ thống.  
• Mời tất cả người tham gia đứng thành vòng tròn. Đưa mỗi người một tờ giấy nhớ có ghi số; các con số sẽ là 1 đến 25 cho một nhóm có 25 người tham gia.  
• Mời người tham gia lựa chọn 2 số bất kì trong vòng tròn (không được chọn số mình đang mang) và ghi nhớ hai số này (người tham gia không được nói với bất kỳ ai về những con số mà họ đã chọn. Ghi nhớ gương mặt và tên của những người mang số mà họ đã chọn.  
• Giải thích cho người tham gia rằng họ sẽ được yêu cầu di chuyển để tạo thành khoảng cách bằng nhau giữa bản thân họ và hai người được bí mật lựa chọn luôn phải bằng nhau (tạo thành một tam giác cân lấy mình làm đỉnh). Hãy làm ví dụ minh họa.  
• Sau đó, mời cả lớp di chuyển sao cho khoảng cách giữa bản thân họ và hai người họ chọn luôn bằng nhau, đồng thời khuyến khích người tham gia giữ im lặng, không nói chuyện với nhau hay để lộ ra những người họ đang đi theo là ai.  
• Mời người tham gia dừng di chuyển (hệ thống ổn định). Lưu ý rằng hệ thống thường không ổn định ngay mà sẽ tiếp tục chuyển động – trong trường hợp này, tập huấn viên có thể sẽ phải yêu cầu cả lớp dừng lại.  
• Khi người tham gia đã dừng di chuyển, tập huấn viên có thể mời một vài học người tham gia di chuyển (thường là những người mang các số “hot”, được nhiều người lựa chọn) và để cho nhóm tự ổn định lại lần thứ hai.  
• Nếu có thời gian, lặp lại việc di chuyển những người tham gia khác nhau từ hai đến ba lần và với mỗi lần di chuyển như vậy, mời người tham gia quan sát sự thay đổi của cả hệ thống của những người tham gia. 
• Sau đó, mời những người vừa được tập huấn viên chọn ngồi xuống, sau đó mời những người có liên quan đến những người vừa ngồi xuống thì ngồi xuống tiếp. Cuối cùng, tất cả mọi người trong nhóm đã đều ngồi xuống. Mời những người tham gia ghi nhớ kết quả này. 

c. Tổng kết hoạt động: 

• Dừng hoạt động. Mời người tham gia tập hợp xung quanh vòng tròn trên bảng (vòng tròn trông giống như đồng hồ, nhưng với các số 1-25 viết xung quanh theo chiều kim đồng hồ).  

• Mời người tham gia vẽ hai đường trên hình tròn nối từ con số của họ tới hai số tham chiếu mà họ    đã lựa chọn. Kết quả của cả lớp nên trông giống

Hình 10: Tam giác hệ thống

Nguồn ảnh: Thiết kế bởi Nguyễn Anh Thư

• Mời cả lớp thử xác định ai là người có ảnh hưởng nhiều nhất trên hệ thống này. Đó chính là người có nhiều kết nối nhất với các thành viên của nhóm.(Những người mang những số được nhiều người lựa chọn).  Hỏi cả lớp có nhận thấy rằng việc những người này di chuyển tạo ra ảnh hưởng tới toàn hệ thống hay không? (Nhớ lại về việc di chuyển của cả nhóm lớn khi có các số “hot” được tập huấn viên di chuyển) 
• Trong hệ thống này, có ai đó có vẻ có ít kết nối nhưng có thể có rất nhiều tác động? Điều này có thể xảy ra như thế nào? (Những điểm đòn bẩy, được những số “hot” ở trên lựa chọn) 
• Đặt câu hỏi cho người tham gia: ”Chúng ta thấy điều gì về hệ thống thông qua hoạt động này?” 
• Xác định vấn đề: Nếu xác định được vấn đề cốt lõi thì các vấn đề hậu quả kéo theo sau sẽ tự được giải quyết. 
• Kiến tạo giải pháp: Tất cả các bên liên quan cần phối hợp với nhau vì một mục tiêu chung. Mỗi bên liên quan sẽ có một vai trò khác nhau trong hệ thống giải pháp. 
• Chọn điểm tác động: Khi một số người khi di chuyển, chỉ có một vài thay đổi nhỏ hoặc thậm chí không có thay đổi nào diễn ra, đồng thời cũng có một số người khác khi di chuyển ngay lập tức tạo những thay đổi lớn cho toàn hệ thống. Nhấn mạnh về niềm tin rằng tất cả mọi người trong nhóm đều có tiềm năng để trở thành những điểm gây ảnh hưởng trong hệ thống của riêng mình. 

2.Phân tích nguyên nhân: 60 phút  

a. Kết quả bài học:  

• Xác định được các vấn đề kinh tế, chính trị, sinh thái, văn hoá tại địa phương của mình ảnh hưởng tới thực trạng nạn mua bán người và di cư không an toàn; 
• Xác định được mối liên hệ giữa các nguyên nhân và với nạn mua bán người và di cư không an toàn; 
• Phát triển tư duy hệ thống 

b. Hoạt động trải nghiệm: Bảng phân tích vấn đề 

• Mời người tham gia làm việc trong nhóm dựa vào địa bàn sinh sống, làm việc. Giới thiệu về Bảng câu hỏi phân tích nguyên nhân vấn đề^[2] (Được phát triển dựa trên mô hình Circles of Sustainability – Vòng tròn phát triển bền vững)
  

• Hướng dẫn người tham gia xây dựng Bảng phân tích vấn đề. Người tham gia làm việc theo nhóm, sử dụng giấy nhớ để liệt kê các đặc điểm tại địa phương theo từng chủ đề (kinh tế, chính trị, giáo dục, văn hoá). Tiếp đó, hãy mời người tham gia viết ra giấy nhớ những lý do tại sao khu vực đó lại là nơi diễn ra vấn đề. Ghi chú lại những đặc điểm về kinh tế, văn hóa, giáo dục và chính trị ảnh hưởng tới tình hình tại khu vực đó. 

Tham khảo: Phụ lục 4.1 – Về vấn đề mua bán người

c. Phần chiêm nghiệm: 

• Mời người tham gia chia sẻ về mối liên hệ giữa các khía cạnh về Chính trị, Kinh tế, Văn hóa và Giáo dục tại địa phương với các nỗ lực giải quyết vấn đề phòng, chống mua bán người và di cư không an toàn.  
• Mời người tham gia chiêm nghiệm và phân tích các khía cạnh mà cán bộ đoàn và các bên liên quan có mối liên hệ, tác động và chịu ảnh hưởng và có thể gây ảnh hưởng 
• Một vài gợi ý về đóng góp của cán bộ Đoàn: 

1. Truyền thông nâng cao nhận thức (Phòng) 
2. Phát hiện các hành vi mua bán người và di cư không an toàn (Chống) 
3. Hỗ trợ nạn nhân, đối tượng phạm tội tái hòa nhập cộng đồng

Tham khảo: Phụ lục 4.2 – Cách tiếp cận giải quyết vấn đề

d. Tổng kết kiến thức: 

• Các vấn đề trong cộng đồng có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, sự thay đổi của một vấn đề có thể tạo ra sự thay đổi của toàn bộ cộng đồng thông qua các tác động đa chiều.  
• Khi xây dựng giải pháp cần xác định được các tác động tiêu cực và tích cực tới cộng đồng, thực hiện cách tiếp cận đa chiều và cân bằng giữa các yếu tố kinh tế, chính trị,  văn hóa, giáo dục hướng tới sự phát triển bền vững. 
• Để phòng chống nạn mua bán người và di cư không an toàn cần có cách tiếp cận tổng thể và sự phối hợp tham gia của các bên liên quan khác nhau nhằm giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. 

3. Phân tích hệ thống giải pháp: 45 phút^[3]

a. Kết quả bài học:  

• Hiểu biết về vai trò, trách nhiệm và năng lực cũng như tiềm năng hỗ trợ phòng, chống mua bán người và hỗ trợ di cư an toàn của các bên liên quan. 
• Xác định điểm tác động của Cán bộ Đoàn 
• Xác định các bên liên quan cần làm việc trong giải pháp của mình và chiến lược tiếp cận. 
• Áp dụng tư duy hệ thống trong việc phân tích giải pháp 

b. Hoạt động:  

• Mời các nhóm quay trở lại với Sơ đồ cộng đồng đã xây dựng ở bài 1, tập trung vào mối quan hệ giữa các bên liên quan với nhau hoặc với Đoàn Thanh niên mà đang ở tình trạng nét đứt (chưa hiệu quả) hoặc chưa có kết nối 
• Xác định vấn đề về sự kết nối với/ giữa các bên liên quan mà Đoàn Thanh niên mong muốn giải quyết 
• Mời các nhóm  trả lời các câu hỏi theo mô hình 5W: 

^[1] Toolkit Active Citizens, British Council, Activity 3.13: System Triangle Game – Bộ công cụ Phát triển Công dân tích cực, Hội đồng Anh, Hoạt động 3.13: Tam giác hệ thống (Xem thêm tại đây)

^[2] Được phát triển dựa trên mô hình Circles of Sustainability (Vòng tròn phát triển bền vững), xây dựng trong khuôn khổ chương trình Cam kết với Hiệp ước toàn cầu của Liên Hợp Quốc và các tổ chức khác (Xem thêm tại đây – chỉ có tiếng Anh)

^[3] Stakeholder Analysis, Swiss Agency for Development and Cooperation SDC – Phân tích Các bên liên quan, Cơ quan Hợp tác và Phát triển Thụy Sĩ (Xem thêm tại đây – chỉ có tiếng Anh)